Blog Lotjes keukentafel

autisten liegen niet, of toch wel?

autisme liegen
15 mei 2018

‘Maar Patty heeft gezegd dat ik nu naar buiten mag.’ Mijn collega is stomverbaasd. Waarom zou ik in godsnaam zeggen dat de cliënt naar buiten mag, en dus al vrijheden krijgt, terwijl dit eerst overlegd moet worden met de psychiater? ‘Dat heb ik niet gezegd, ik heb gezegd dat er vandaag een gesprek is met de psychiater om te kijken of zijn vrijheden kunnen worden uitgebreid en hij wellicht weer zonder begeleiding naar buiten mag.’ ‘Dus hij liegt, hij is aan het splitten?’

TEKST Patty van Amsterdam

Kun je wel liegen als je theory of mind (TOM) niet geheel ontwikkeld is? Moet je je daarvoor dan niet kunnen inleven in een ander persoon? En laat dat nu net een kernprobleem zijn van mensen met autisme.

andere waarheid
Maar hij liegt toch? Nee, hij liegt niet. Dit is zijn waarheid. Zijn waarheid is anders dan die van mij. Het kan zijn dat hij alleen de woorden ‘ik mag naar buiten’ heeft onthouden uit de lange zin die ik hem mededeelde. En dat doet hij niet omdat hij wil horen wat hem uit komt, maar omdat er problemen zijn in zijn informatieverwerking.

check of je cliënt je begrepen heeft
Stel je voor dat deze zin bij een persoon zonder Autisme Spectrum Stoornis (ASS) van A naar B gaat en de boodschap dan in zijn geheel kan worden ontvangen. Bij iemand met ASS kan het gerust van A naar C naar E naar D naar C en pas dan naar B gaan. De zin moet meerdere weggetjes afleggen om aan te komen. Het kan zijn dat er informatie blijft hangen of verloren gaat ergens tussen C, E en C en dus niet alles aankomt bij B. Hier kan hij niks aan doen. Belangrijk is dus om achteraf te checken of je cliënt je boodschap begrepen heeft. Vraag niet: heb je het begrepen? Want dan zal hij ja zeggen. Hij heeft het, op zijn manier, begrepen. Maar vraag hem te herhalen wat jullie net besproken hebben.

werkelijke situatie
Het kan ook zijn dat iemand met autisme dat wat hij ziet/hoort linkt aan iets anders zonder dat dit de werkelijke situatie was. Bijvoorbeeld: ik ben met X aan het schaatsen. Ik zie dat X bijna onderuit gaat en wil hem opvangen door achter hem te gaan staan. X valt. Hij ziet mij achter hem met een hand naast hem. X: Patty heeft mij geduwd waardoor ik ben gevallen. Dit liegt hij niet. Dit is zijn waarheid.

associatie
Dan heb je nog het associëren. Het kan zijn dat X als associatie met mij heeft ‘vrouw’ en dat hij bij ‘vrouw’ de associatie ‘borsten’ heeft en bij ‘borsten’ de associatie ‘seks’ en ga zo maar door. Elke keer als hij aan iets denkt, opent er een nieuw mapje gerelateerd aan het vorige. Dit kan leiden tot: ik heb seks gehad met Patty. Zo kunnen er hele nare situaties ontstaan die niet waar zijn. Maar ook niet gelogen.

ontkoppelen
Zo’n foute koppeling kun je rechtzetten door de situatie te ontkoppelen. Het helpt als je de situatie visueel maakt en indien nodig met feiten ontkracht. Neem het bovenstaande voorbeeld over het schaatsen. X denkt dat Patty hem geduwd heeft. Dit kan niet want X viel naar achteren en als hij naar achteren viel, zou Patty hem van voren moeten hebben geduwd. En Patty stond achter hem. Zo maak je voor X duidelijk dat zijn interpretatie niet klopt. Daarnaast teken je voor hem hoe het wel ging. Zijn oude informatie kan nu worden vervangen door nieuwe kloppende informatie.

Kortom: probeer je in te leven in de wereld van iemand met ASS en help hem zijn gedachten te ordenen omdat hij dit zelf niet kan. Jij bent zijn vertaler in een wereld waarin anderen zijn taal niet spreken.

Patty van Amsterdam (1989) is sociaal pedagogisch hulpverlener en GGZ Agoog. Zij begon haar carriere in de verstandelijk beperkten zorg, liep stage in de kinder- en jeugdpsychiatrie en werkte vervolgens in de GGZ als (woon)begeleider. Op dit moment is Patty werkzaam als coördinerend begeleider in de gehandicaptenzorg. En ze is als trainingsacteur verbonden aan de Hogeschool Leiden.

Lees ook hoe Catelijne vooral kijkt naar wat haar dochter doet in plaats van luistert naar wat ze zegt.

Lotje&co laat zien dat ieder kind uniek is en dat er ook overeenkomsten zijn. Op die manier inspireren we ouders om te zoeken naar de mogelijkheden die passen bij jou kind. En ook daarom steun je het werk van stichting Lotje&co en wordt je lid.

https://www.lotjeenco.nl/lid-worden

 

3 reacties op “autisten liegen niet, of toch wel?”

  • Wilma Kieft schreef:

    En zó breng je dus misverstanden en vooroordelen in de wereld. Er zijn inderdaad mensen met autisme die niet kunnen liegen, maar er zijn er ook veel die dat welbewust wél kunnen. Bijna alle statements die beginnen met “autisten kunnen (niet) / zijn (niet) / willen (niet)”, enzovoort, zijn niet waar. Het ergste is dat zogenaamde experts die titels (lees: vooroordelen) de wereld in slingeren. Laat ze toch eens zorgvuldig hun woorden kiezen. Want het gevolg is dat ‘wij autisten’ weer eens tegen zo’n voordeel aanlopen, en dan kun je weer op je praatstoel gaan zitten om het recht te zetten.
    Autisten zijn allemaal even verschillend van elkaar als niet-autisten.

    Er staat nog een ander zeer groot misverstand/vooroordeel in dit artikel: autisten kunnen zich niet inleven in anderen. Dit is NIET WAAR. Heel veel autisten kunnen zich juist héél goed inleven in een ander, maar worden soms zo overweldigd door wat ze daarbij voelen, dat ze het niet goed kunnen ‘processen’, er niet goed op weten te reageren. Maar ook dat verschilt per persoon.

    Kan er in het vervolg ook wat genuanceerder worden geschreven en gepubliceerd? Namens alle autisten die zich niet in het hier geschetste beeld herkennen en die straks weer mogen praten als brugman om uit te leggen dat zij wél kunnen liegen en zich prima kunnen inleven in anderen: heel graag, dank u.

    1. Veronique Werz schreef:

      Hallo Wilma, Helder. Maar misschien een idee om zelf een blog te schrijven voor aan de keukentafel waarin je jouw versie over autisme deelt? Ik hoor graag of je daar voor open staat. Groetjes, Veronique

  • Patty van Amsterdam schreef:

    Hoi Wilma,

    Ik snap je reactie. Echter schrijf ik hierom ook bewust in het artikel in een vraagstelling: “Kun je wel liegen als je theory of mind (TOM) niet geheel ontwikkeld is?” Ik zet hiermee dus niets vast. Ik zeg dus ook niet dat mensen met autisme niet kunnen liegen. De titel is bedoeld om reacties uit te lokken. Mijn doel van dit artikel is om mensen inzicht te geven in dit gedrag, omdat soms mensen met ASS in de problemen komen omdat ze zouden liegen terwijl dit niet hun intentie is.

    Vriendelijke groet,

    Patty (schrijver artikel)

Geef een reactie

site De Heren Van

Pin It on Pinterest